برای تعریف ساده ای از احراز هویت دومرحله ای، بهتر است با یک مثال شروع کنیم. فرض کنید برای ورود به منزل و باز کردن قفل در، فقط به یک کلید نیاز دارید و با استفاده از همان کلید میتوانید وارد خانه شوید.حالا تصور کنید برای ورود به منزل، به دو کلید نیاز داشته باشید. با استفاده از کلید اول، قفل به‌طور کامل باز نمی‌شود و باید از کلید دوم هم استفاده کنید تا بتوانید وارد خانه شوید.
این مثال، مفهوم ساده ای از احراز هویت دو مرحله ای را نشان می‌دهد. در واقع، احراز هویت دو مرحله ای یک روش امنیتی مهم است که در آن، علاوه بر رمز عبور، به یک عامل دیگر برای تأیید هویت کاربر نیاز داریم. این کار باعث افزایش امنیت حساب های کاربری و کاهش احتمال دسترسی های غیرمجاز میشود.
احراز هویت دو مرحله ای، دارای روش های گوناگونی است که در ادامه به آنها می پردازیم.
کد یک بار مصرف پیامکی یا ایمیلی
1:کد یک بار مصرف پیامکی یا ایمیلی روشی است که با استفاده از پیامک یا ایمیل، یک کد به صورت موقت برای تأیید هویت کاربری که قصد ورود به حساب خود را دارد، ارسال میشود. مثلا برای زمانی که مدت طولانی به ایمیل خود وارد نشده باشید این مورد به وضوح دیده میشود که ابتدا باید رمزی که خودتان تعیین کرده اید را بزنید و بعد رمز دومی که به صورت پیامک یا در ایمیل پشتیبان ارسال میگردد تا با موفقیت به حساب مورد نظرتان وارد شوید.
برنامه های رمزساز
2:برنامه هایی هستند که در خصوص رمز ساختن به کار می روند. یعنی آنها می توانند کدهای یک بار مصرفی تولید کنند که دارای مدت زمان مخصوصی هستند. برای مثال وقتی شما به سایت‌های اینترنتی مراجعه می کنید و میخواهید یک خرید انجام دهید، علاوه بر اطلاعات کارت بانکی خود، نیازمند به یک کدی هستید که از طریق پیامک برای شما ارسال میشود.
احراز هویت بیومتریک
3: احراز هویت راهی است که شامل استفاده از تشخیص چهره یا در موارد پیشرفته اسکن چشم و همچنین اثر انگشت میشود.
تایید از گوشی خودتان
4: یعنی زمانی که میخواهید برای ورود به یک حساب درخواستی دهید، تأیید کردن این درخواست از طریق دستگاه مورد اعتماد شما انجام می شود یا میتوانید این درخواست را اگر مورد اعتماد یا از سمت شما نبود،رد کنید.
تماس صوتی
5:مورد پنجم که شاید همه با آن راحت نباشند، تماس صوتی است که احتمالاً شما هم آن را تجربه کرده اید، مخصوصاً برای ورود به ایمیل های خارجی که برای شما از طریق تماس تلفنی یک اپراتور کدی را می خواند و شما در لحظه باید آن را به خاطر بسپارید یا حتی یادداشت کنید.
استفاده از کلید امنیت فیزیکی
6:و مورد دیگر یک کلید امنیتی فیزیکی است. همینطور که از نام این مورد مشخص است، از یک دستگاه سخت افزاری برای تأیید هویت استفاده می شود.
دسته بندی عامل های احراز هویت
این نوع احراز دارای دسته بندی متفاوت است. دسته بندی اول مربوط به دانش میشود. یعنی اطلاعاتی که تنها خود کاربر میداند، مثل رمز عبور یا پین کدی که خودش تعیین کرده. عاملی مثل مالکیت، یعنی وسیله ای که کاربر در اختیارش قرار دارد و از آن برای ورود استفاده می کند، همانند تلفنهای همراه یا کلید های امنیتی. عامل بعدی بیومتریک است که دربرگیرنده ویژگیهای منحصر به فرد شخص ورودکننده به حساب است.
برای استفاده از احراز هویت دومرحله ای یا2FA چه کاری باید انجام داد؟
برای دست یافتن به 2FA باید از دو عامل متفاوت به صورت همزمان استفاده کرد. یعنی یک رمز عبور به همراه اثر انگشت یا رمز عبور به علاوه پیامکی که حاوی رمز مدت دار است. رمز مدت دار به این معناست که شما دو دقیقه فرصت دارید از این رمز استفاده کنید.
فعال کردن ورود دو مرحله ای به چه صورت است و دارای چند مرحله است؟
اول از همه نام کاربری و رمز عبوری که قبلاً تنظیم کرده‌اید را وارد کنید. بعد در این مرحله سرور اطلاعات شما را بررسی می کند و اگر به درستی وارد شده بود تأیید می شود. سپس دومین رمز شما که می تواند کد یکبار مصرف یا اثر انگشت یا موارد دیگر باشد، درخواست میشود. اگر واقعاً مایل به استفاده از احراز هویت دو مرحله ای هستید، باید عامل دوم را هم ارائه کنید و مرحله آخر، اگر هر دو عامل به صورت صحیح وارد شده باشند، دسترسی به حساب شما مجاز می شود و میتوانید با خیال راحت به فعالیت های خود بپردازید.
مزیت و چالش استفاده از این نوع احراز هویت
حال بیایید مزایا و معایب این نوع احراز هویت را با هم بررسی کنیم. احراز هویت دو مرحله ای برای بالا بردن امنیت و محافظت از حسابهای کاربری می تواند یکی از بهترین گزینه ها باشد. اما مانند هر روش دیگری برای بالا بردن امنیت ممکن است معایبی نیز به همراه داشته باشد.
یعنی اگر یک هکر یا مهاجم قصد نفوذ و سرقت اطلاعات شما را داشته باشد، با در دست داشتن تنها رمز عبور شما، این امکان را ندارد که به اطلاعات شما دسترسی پیدا کند و بدون عامل دوم برای ورود اقدامی نمی تواند انجام بدهد. و عیب احتمالی این روش که با آن روبه رو خواهید شد این است که اگر به هر دلیلی عامل دوم، مثل پیامک که به تلفن همراهتان یا ایمیلی که برای شما ارسال می شود و یا اطلاع رسانی عامل دوم از طریق تماس تلفنی دچار مشکل شود، ممکن است به حساب کاربری خود دسترسی پیدا نکنید و برنامه هایتان دچار اختلال شود.
بعضی افراد هم این روش را زمانبر می دانند و آن را جزو روش های پیچیده قرار می دهند و از این روش استفاده نمیکنند.
اما با توجه به بررسی های انجام شده قطعا ویژگی های مثبت پر رنگ تر هستند و استفاده از این نوع احراز پیشنهاد قطعی ماست.