دیپ فیک (Deep fake) یک نوع تکنولوژی میباشد که میتوان گفت خیلی از زمان به وجود آمدنش نمیگذرد اما از زمانی که مردم آن را شناخته اند صنعت تکنولوژی زیر و رو شده و مردم تغییرات اساسی در زندگی خود دیده اند به خصوص برای فضای مجازی مثل اینستاگرام که از آن استفاده میکنند. احتمالا بپرسید چرا اینستاگرام را در اینجا مثال زدیم؟چون تقریبا همه این شبکه اجتماعی را میشناسند و روزمره با آن سروکار دارند و اخبار را از طریق این برنامه پیگیری میکنند.پس باتوجه به توضیحات آورده شده استفاده از دیپ فیک برای تولید اخبار جعلی و غیرواقعی امری طبیعی میباشد.حالا که از اهمیت این موضوع باخبر شدیم میتوانیم به یک تعریف جامع از این فناوری برسیم.
بیایید یک بار دیگر به سوال،دیپ فیک چیست؟،بپردازیم. خیلی ساده یعنی استفاده از یک سری الگوریتم های نسبتا پیچیده به علاوه شبکه های عصبی برای تولید صدا،تصویر و ویدئوهای غیر واقعی.بنابراین سواستفاده از این فناوری به جهت کلاهبرداری شایع شده و مواقع زیادی پیش می آید که تشخیص صدا،تصویر یا ویدئو واقعی خیلی سخت شده یا حتی میتوان گفت غیرممکن شده مگر اینکه ازدیپ فیک استفاده کنیم و قدرت تشخیص ما در این زمینه با استفاده از تجربه کسب شده بالا برود.
مثال هایی در مورد استفاده از دیپ فیک
1- استفاده از چهره شخصیت های معروف برای به وجود آوردن یا تغییر چهره اشخاص دیگر،به این صورت که شما ابتدا یک تصویر یا ویدئو از یک شخص میبینید و مدتی بعد یک صورت دیگر در همان موقعیت، ژست، لباس ها و در حال گفتن همان جمله ها و کلمات در فضای مجازی منتشر میشود و با آن برخورد میکنید.ابتدا شاید با خودتان بگویید که شما اشتباه کرده اید یا حافظهتان ضعیف شده اما باید بگوییم نه اشتباه کردید و نه حافظه شما ضعیف شده و علت تولید محتوای جدید با دیپ فیک است.
2- منتشر شدن یک موسیقی که به فرض دو ماه پیش توسط خواننده دیگری انتشار یافته،اول ممکن است با شنیدن چنین موسیقی باز هم متعجب شوید و با خود بگویید” مگه دو ماه پیش با صدای یکی دیگه این رو نشنیدم پس الان این چیه؟”
باز هم اینجا دست های معجزه گر دیپ فیک وارد عمل شده اند.
حالا با تمام تعریفات و مشخصات دیپ فیک بدیهی خواهد بود که افراد مختلف در پی این موضوع به دنبال راه حلی برای جلوگیری از تبعات دیپ فیک باشند و ناراحتیشان را در خبرهای محتلف درباره گسترش این قابلیت ابراز کنند.

اگرچه افراد زیادی مخالف استفاده از این تکنولوزی هستند اما مانند تمام چیزهای دیگر دیپ فیک هم مزایا و هم معایبی دارد که از مزایای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ساخت ویدئوهای طنز و سرگرم کننده
- ساخت ویدئوهای آموزش محور
- تغییر عکس های بی کیفیت قدیمی به عکس های متحرک و جالب
- تولید محتوا و …
به دلیل همین مزایا نرم افزارهای زیادی برای تولید دیپ فیک استفاده میشود که این برنامه ها در اختیار عموم قرار میگیرند پس سواستفاده هم اتفاق خواهد افتاد.
معایب دیپ فیک:
- تشدید کلاهبردای
- منتشر شدن اخبارهای دروغین
- انتشار عکس و ویدئو در جهت به خطر انداختن سلامت روان افراد
- کاهش اعتماد مردم به تصاویر و ویدئوهای منتشر شده
الان که معایب deep fake مشخص شد تشخیص کلاهبرداری های صوتی و تصویری با هوش مصنوعی به یکی از دغدغه های کاربران شده است.با روش های مرتبط به آناتومی انسان هم گاهی میتوان به غیرواقعی بودن برخی مطالب پی برد. این روش ها در قسمت پایین آورده شده اند:
- پلک زدن های مکرر و غیرعادی
- ناهماهنگی در قسمتی از پوست، مو و غیره،در نظر بگیرید یک فرد نسبتا پیر در یک ویدئو در حال صحبت است و اجزای صورتش مشخص است،اگر از دیپ فیک استفاده شده باشد و شما دقت زیادی به پوست صورتش داشته باشید متوجه خواهید شد در برخی قسمت ها چین و چروک بیشتری دیده میشود و در برخی ،پوست کاملا صاف است یا تفاوت رنگ در قسمت های مختلف پوست مشهود میباشد.
- هماهنگ نبودن لب و صدای شخصی که در ویدئو در حال صحبت است.
- غیرعادی بودن نور و سایه ها یعنی یا نور شدت زیادی دارد و به شدت وضعیت نور وخیم است و چیزی به صورت واضح دیده نمیشود.
پس از رواج یافتن استفاده های غیر مجاز و کلاهبرداری ها با دیپ فیک برخی شرکت ها تصمیم گرفتند ابزاری برای شناسایی دیپ فیک در نظر بگیرند تا بدین صورت بتوان محتوای منتشر شده را راستی آزمایی کرد.

راه هایی برای مقابله با کلاهبرداری با هوش مصنوعی
1: تعیین کردن یک کلمه مشترک و محرمانه بین خانواده و دوستانتان
این مورد یکی از مهم ترین عامل هایی است که حتی اگر دیپ فیک گسترش نیافته بود رعایت آن جز ملزومات زندگی برای جلوگیری از اتفاقات بدی است که میتواند درگیری های زیادی برای شما به وجود بیاورد.فرض کنید شما یک پیام صوتی از شخصی دریافت کرده اید که ادعا میکند برادر شماست که در شهر دیگری زندگی میکند و بنا به شرایط شغلی اش فعلا امکان دیدار وجود ندارد و در پیامش درخواست پول میکند،در این حالت شما اصلا نباید به راحتی اعتماد کنید و مبلغ درخواست شده را واریز کنید چون قطعا در دام فیشینگ صوتی گرفتار میشوید،باید از شخصی که درخواست پول میکند بخواهید کلمه رمز تعیین شده را بگوید و سپس حتما با شماره تلفن شخصی برادرتان تماس برقرار کنید و شخصا از او بپرسید که این موضوع واقغیت دارد یا خیر؟
2: قطع کردن تماس مشکوک از طرف افراد نزدیک زندگی شما
در این موقعیت بهتر است اگر متوجه جعلی بودن هویت فرد تماس گیرنده شدید مثلا جعل صدای مدیر شما اتفاق افتاده ،از ادامه دادن صحبت صرف نظر کنید و سعی کنید اطلاعاتی که حین صحبت از شما درخواست میکند در اختیارش قرار ندهید و سریعا تماس را قطع کنید.
3: نشانه های بارز افراد زندگیتان را به خاطر بسپارید
منظور از این روش این است که همیشه یادتان باشد مثلا مادر شما میان صحبت های عادیاش از عبارت “میفهمی چی میگم”استفاده میکند .در یک روز عادی تماس ویدئویی با شما برقرار میشود که چهرهاش شبیه مادر شماست ولی از عبارتی که همیشه استفاده میکرده الان حتی یک مرتبه هم استفاده نکرده و نوع گفتارش اصلا شبیه به مادر شما نیست.در این موقعیت بدانید که هرچه سریع تر باید از این تماس دوری کنید.
جمع بندی:
اگر بخواهید از این تکنولوژی فرار کنید حق دارید اما این نکته را هم همیشه در ذهن داشته باشید که قابلیت های مثبتش میتواند باعث درامدزایی حتی شما شود و ابتکارتان را شکوفا کند.
