جاسوس افزار یا Spyware نوعی بدافزار است که می‌تواند بدون اطلاع کاربر، اطلاعات شخصی و فعالیت‌های او را جمع‌آوری کند. این نرم افزارها بسته به سطح دسترسی خود ممکن است به پیام‌ها، تصاویر، موقعیت مکانی و حتی دوربین و میکروفون گوشی دسترسی داشته باشند.

همانطور که می دانید با افزایش استفاده از گوشی های موبایل، تولید بدافزارها هم رشد چشمگیری داشته است. یکی از این بدافزارهایی که تقریباً به تمام محتوای گوشی شما دسترسی پیدا می کند و از آنها سو استفاده می کند، جاسوس افزار است. شاید برای شما سوال پیش بیاید که اصلاً این واژه یعنی چه؟ همانطور که از نام این بدافزار مشخص است، این بدافزار جهت سرقت کردن اطلاعات گوشی شما مورد استفاده قرار می گیرد.

این اطلاعات شامل تصاویر، فیلم ها، شماره ی مخاطب های شما، برنامه های مورد استفاده و حتی رمزهای عبور برنامه ها و رمزهای بانکی شما،میشود. بهترین راه مقابله با این نوع بدافزار، چیزی شبیه به عبارت پیشگیری بهتر از درمان است ،میباشد. چرا که همیشه جلوگیری از آلوده شدن به بدافزارها، راحت‌تر از پاکسازی این بدافزارها میباشد و همچنین با پیشگیری شما هزینه زیادی از لحاظ مالی و زمانی و همچنین از دست دادن اطلاعات خود نمیدهید.

پس جهت جلوگیری از ورود این نوع بدافزار به گوشی خود، بهتر است همیشه گوشی خود را به ‌روز کنید، برنامه‌های مورد استفاده خود را هم به‌ روز کنید و از کلیک کردن روی لینک‌ هایی که نمیشناسید، خودداری کنید و مهمتر از همه رمزهای نسبتا پیچیده‌ای برای ورود به حسابهای کاربری خود استفاده کنید. این نکته را نیز در نظر بگیرید که استفاده از شبکه های امن برای متصل شدن به اینترنت امری ضروری میباشد.

اگر به هر دلیلی شما نتوانستید امور مربوط به پیشگیری از ورود این نرم‌افزار را انجام دهید، نوع پیدا کردن این نوع از نرم‌افزارهای آسیب‌ زا و سپس حذف آنها یکی از مهم ‌ترین کارهایی است که شما باید انجام بدهید.

سریع خالی شدن باتری گوشی

نشانه های وجود و تشخیص جاسوس افزار

سریع خالی شدن باتری

یکی از بزرگترین نشانه‌ های وجود نرم ‌افزار جاسوسی روی گوشی این است که باتری خیلی سریع خالی می ‌شود یا این‌ که برخی ویژگی‌ های گوشی به ‌طور صحیح عمل نمی‌کنند یا گوشی شما به صورت تصادفی ریستارت می‌ شود. این‌ چنین رفتارهایی اشاره به وجود داشتن جاسوس‌افزار روی گوشی تلفن همراه شما دارند.

بالارفتن مصرف اینترنت

شاید شما یک بسته اینترنتی خریداری شده خود را در حالت عادی به فرض در یک بازه 20 روزه مصرف می ‌کردید، اما جدیداً متوجه شدید که این مصرف به 7 روز رسیده. با این تفاوت که شما هیچگونه عملکرد متفاوتی نسبت به قبل نداشته ‌اید. پس اگر اینترنت شما به صورت غیرعادی در حال مصرف شدن است، شک کنید که یک بد افزار روی گوشی شما نصب است.

پایین آمدن سرعت گوشی

مورد دیگر، افت سرعت گوشی و پر شدن فضای داخلی می باشد. یعنی اگر قبلاً برنامه‌های شما با یک سرعت معمول کار می‌ کردند یا برنامه ها به راحتی حتی باز می ‌شدند، ممکن است اخیراً سرعت قبل را نداشته باشند و با یک تاخیر قابل توجهی باز شوند و فضای داخلی یا همان حافظه گوشی شما بدون این‌ که چیز جدیدی اضافه شده باشد، پر شده.

بررسی برنامه های گوشی

هر از چندگاهی برنامه‌ های نصب شده گوشی خود را چک کنید و دسترسی‌های خود را مورد بررسی قرار دهید، چرا که این نوع بدافزار امکان نصب برنامه‌ های ناشناس را بالا می ‌برد و می‌تواند مجوزهای دسترسی ورود به برنامه‌ها، از جمله برنامه‌های بانکی شما را تهدید کند.

باز نکردن برخی پاپ ‌آپ‌ ها

امروزه دیدن پاپ‌ آپ‌ها در گوشی ما یک امر طبیعی است، چون بسیاری از شرکت ها و افراد از این طریق به درآمد قابل توجهی می ‌رسند.شیوه کار به این ترتیب است که با کلیک بر روی آن‌ها به سایت یا برنامه ی اشاره شده منتقل می ‌شوید. البته که همه این پاپ ‌آپ‌ها نمی‌ توانند امن باشند، پس اگر تبلیغی به صورت پاپ ‌آپ دیدید و ظاهری مشکوک داشت، اصلاً روی آن کلیک نکنید.

نادیده گرفتن برخی پیام های تبلیغاتی

تمامی افراد پیامک‌ های تبلیغاتی زیادی در طی روز ،دریافت می‌ کنند. گاهی ممکن است به این تبلیغات توجه کنید. اما اگر پیامکی مشکوک برای شما ارسال شد که حاوی کدهای نامعلوم بود و شما نمی‌دانستید آن را باید به کجا و یا چه شخصی ارتباط دهید، باید به این پیام شک کنید و آن را خطرناک بدانید.

عملکرد ناگهانی برنامه ها

تصور کنید در حال استفاده از یک برنامه خیلی معمولی مثل ماشین حساب هستید که ناگهان دوربین شما یا میکروفون شما در گوشی باز می‌ شود و شروع به ضبط می‌ کند، بدون این‌ که شما بر روی این برنامه کلیک کرده باشید. در این حالت هم باید بدانید این باز شدن ناخواسته برنامه‌ ها مربوط به جاسوس افزارها می‌ تواند باشد.

شنیده شدن صدای نامفهوم حین تماس

مورد آخر، پخش شدن صداهای عجیب بین مکالمه شما با افراد دیگر است. اگر یک تماس معمولی دارید و در حال صحبت کردن هستید و بدون این‌که بخواهید  میان صحبت خود صداهای عجیب و نامعلوم می‌شنوید، احتمال این ‌که کسی یا برنامه ای در حال جاسوسی درباره مکالمه شما باشد بسیار است.

روش های حذف جاسوس افزار

روش های حذف جاسوس افزار

  1. اولین و آسان ‌ترین راه حذف جاسوس افزارها، حذف برنامه ‌های ناشناس و مشکوکی است که در گوشی خود با آنها مواجه می ‌شوید.
  2. دومین راه برای حذف جاسوس‌افزارها یا جلوگیری از سرقت اطلاعات توسط آنها بررسی مجوزهای دسترسی به برنامه‌های داخلی گوشی شماست. یعنی دسترسی به دوربین، میکروفون و همین ‌طور لوکیشن و اطلاعات شخصی را چک کنید. و اگر دسترسی خاصی به برنامه ای داده شده بود، آن دسترسی را تا حد امکان غیرفعال کنید. این گزینه سریع‌ ترین روش برای حذف جاسوس‌افزارهاست که شما با یک نصب ساده آنتی‌ ویروس، می ‌توانید جاسوس‌افزارها را شناسایی کنید و در ادامه  آنها را حذف کنید. از این مورد به راحتی نگذرید.
  3. روش دیگر در سیستم عامل ویندوز، راه‌ اندازی سیستم در حالت سیف مود می باشد که با این کار شما حذف برنامه‌ های مخرب را به راحتی می‌ توانید انجام دهید.
  4. در نهایت مورد آخر، در صورت امتحان تمام موارد فوق و عدم برطرف شدن مشکل راه حل بازگردانی گوشی موبایل شما به تنظیمات کارخانه است و در ادامه باید برنامه‌های ضروری را مجدداً نصب بکنید و اگر به این مشکوک بودید که بد افزاری روی گوشی شماست، از بکاپ گرفتن ترجیحاً خودداری کنید.

بهتر است بدانید اگر شما بدشانس باشید، یک برنامه جاسوسی کامل با نفوذ روی گوشی یا دستگاه شما میتواند به میکروفون، دوربین، پیامهای شخصی، اطلاعات شما و همینطور موقعیت مکانی شما دسترسی پیدا کند. این نوع جاسوس افزاربعضی اوقات در موارد خاص استفاده می شود.

عموماً سطح استفاده از این اطلاعات شما بسته به نهادی دارد که این برنامه را طراحی کرده و روی گوشی شما جای داده. گاهی هم حتی اگر برنامه جاسوسی کامل روی گوشی شما فعالیت کند، برای سرقت اطلاعات ممکن است کاربرد نداشته باشد و صرفاً جهت نظارت بر عملکرد شما دست به کار شده باشد.

جهت جلوگیری از درگیر شدن با این بد افزار که تا کنون در این مقاله راجع به آن صحبت کردیم، مواردی که به ترتیب ذکر شد را حتماً رعایت کنید تا از آسیب جاسوس‌ افزارها در امان باشید.

سوالات متداول

جاسوس افزار یا Spyware چیست؟

+

جاسوس افزار نوعی نرم افزار مخرب است که با هدف جمع‌آوری اطلاعات شخصی و نظارت بر فعالیت کاربران، معمولاً بدون اطلاع آن‌ها، روی دستگاه نصب و اجرا می‌شود.

از کجا بفهمیم گوشی به جاسوس افزار آلوده شده است؟

+

افزایش غیرعادی مصرف باتری و اینترنت، کاهش سرعت گوشی، مشاهده برنامه‌های ناشناس و دسترسی‌های غیرمجاز می‌توانند نشانه‌های احتمالی باشند. البته هیچ‌کدام به‌تنهایی آلودگی را ثابت نمی‌کنند و باید دستگاه بررسی شود.

آیا جاسوس افزار می‌تواند به دوربین و میکروفون گوشی دسترسی داشته باشد؟

+

بله. برخی انواع پیشرفته جاسوس افزار در صورت داشتن مجوزهای لازم یا سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌های امنیتی می‌توانند از دوربین و میکروفون برای جمع‌آوری اطلاعات استفاده کنند.

چگونه جاسوس افزار را از گوشی اندرویدی حذف کنیم؟

+

برنامه‌های ناشناس را بررسی و حذف کنید، مجوزهای غیرضروری را لغو کنید، از Google Play Protect یا ابزار امنیتی معتبر استفاده کنید و سیستم عامل را به‌روز نگه دارید. در موارد جدی ممکن است بازنشانی کارخانه ضروری باشد.

آیا آیفون هم به جاسوس افزار آلوده می‌شود؟

+

بله. اگرچه سازوکار امنیتی iOS با اندروید متفاوت است، اما آیفون نیز ممکن است هدف جاسوس افزارها و ابزارهای نظارتی پیشرفته قرار بگیرد. بررسی پروفایل‌های مدیریتی، به‌روزرسانی iOS و توجه به هشدارهای امنیتی اهمیت دارد.

Avatar
محمد شریفی

متخصص شبکه و امنیت سایبری با مدرک کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات و بیش از ۹ سال تجربه حرفه‌ای در طراحی، پیاده‌سازی و پشتیبانی زیرساخت‌های امن سازمانی. دارای ۵ سال تجربه تخصصی در مدیریت و بهینه‌سازی راهکارهای امنیتی کسپرسکی.

بدون دیدگاه
دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *