بدافزارهای باجخواه به یکی از بدترین تهدیدات امنیتی تبدیل شده است. زمانی که یک تروجان باجخواه به سیستم شما نفوذ میکند، مخفیانه فایلهای شما، شامل اسناد، ویدیوها و تصاویر ارزشمندتان، را رمزنگاری میکند. کل این فرآیند خارج از دید کاربر صورت میگیرد. بنابراین قربانی زمانی از وجود آن باخبر میشود که دیگر دیر شده است.
زمانی که این فرآیند مخرب انجام شد، تروجان به کاربر اطلاع میدهد که فایلهایش رمزنگاری شده است. اگر قربانی بخواهد فایلهای خود را بازیابی کند، میبایست پولی پرداخت کند که معمولاً صدها دلار است و در قالب bitcoin (مانند کوپن) پرداخت میشود. بسیاری از قربانیان دانش یا پیش زمینهی کافی از فناوری ندارند، بنابراین مشکل دو برابر میشود چرا که تازه مجبورند بیابند که bitcoins چیست و چگونه میتوانند آن را فراهم کنند.
آن چه مشخصاً بدافزار باجخواه را به یک کلاهبرداری شرورانه تبدیل میکند این است که فایلهای رمزنگاری شده همچنان روی سیستم کاربر وجود دارند. این به خودی خود بسیار ناراحت کننده و دلسرد کننده است چرا که فایلها بدون وجود یک کلید رمزنگاری منحصربفرد قابل بازیابی نیستند.
اکنون میتوان گفت که بدافزارهای باجخواه به یک مسئلهی بزرگ تبدیل شده اند و کاربران اینترنت میبایست توجه بیشتری به آن داشته باشند تا از آلودگی سیستم جلوگیری کنند. از تمام این ها نیز بگذریم، مواجهه با عواقب این آلودگی بسیار دشوار خواهد بود.
در این جا 10 نکتهی ساده برای محافظت از داده هایتان در برابر بدافزارهای باجخواه مطرح شده است:
- حتماً به طور منظم از فایلهای مهم خود نسخهی پشتیبان (backup) تهیه کنید. شدیداً توصیه میشود دو نسخهی پشتیبان داشته باشید. یکی را در محیط ابری (اینترنت) (با استفاده از سرویسهایی مانند Dropbox، Google Drive و …) ذخیره کنید و دیگری را در دستگاههای ذخیرهسازی فیزیکی (مانند هاردهای قابل حمل، حافظههای فلش، لپ تاپ اضافه و …) نگاه دارید. زمانی که نسخهی پشتیبان شما آماده شد، اطمینان یابید که برای فایل ها محدودیت تعریف کردهاید. یعنی دستگاه Plan B شما باید تنها دسترسی خواندن/نوشتن (R/W) داشته باشد و امکان modify (تغییر) یا delete (حذف) فایلها را نداشته باشد. نسخهی پشتیبان، شما را تحت هر شرایطی نجات میدهد. حتی اگر به طور تصادفی یا بر اثر خرابی دستگاه، اطلاعات حذف شوند.
- به طور منظم بررسی کنید که نسخهی پشتیبان سیستم شما سالم است. مواقعی پیش میآید که فایل های شما در اثر خرابی ناگهانی دستگاه، آسیب میبینند.
- مجرمان سایبری غالباً پیامهای ایمیلی قلابی منتشر میکنند تا خود را به جای اعلانهای ایمیلی یک فروشگاه یا بانک نمایش دهند و کاربر را ترغیب میکنند تا روی لینک مخرب داخل آن کلیک کرده و بدافزار را اجرا کند. این روش phishing (شنود) نام دارد. با احتساب این موضوع، تنظیمات antispam خود را به درستی تنظیم کنید و هیچگاه ضمیمههای داخل ایمیلهای ناشناس را باز نکنید.
- به معنای کلمه، به هیچ کس اعتماد نکنید. لینکهای مخرب میتواند توسط دوستان شما روی رسانههای اجتماعی، یا توسط همکار شما یا حریفتان در بازی آنلاین، ارسال شود در حالی که ممکن است حسابهای کاربریشان هک شده باشد.
- گزینهی Show File Extensions را در تنظیمات Windows فعال کنید. با این کار راحتتر میتوانید فایلهای مشکوک و مخرب را تشخیص دهید. از آن جا که تروجانها برنامه هستند، شما باید از فرمتهایی مانند exe، vbr و scr برحذر باشید. باید چشمی هوشیار بر این امر داشته باشید که خیلی از فرمتهای آشنای فایل ها میتوانند خطرناک باشند. کلاهبرداران میتوانند از فرمتهای مختلف استفاده کرده و فایل مخرب خود را در قالب ویدیو، عکس یا سند (مانند hot-chics.avi.exe یا doc.scr) منتشر کنند.
- به طور منظم سیستم عامل، مرورگر، آنتیویروس و سایر برنامههای خود را به روز رسانی کنید. مجرمان به قصد نفوذ در سیستمها، از حفرههای امنیتی استفاده میکنند.
- از یک آنتیویروس قوی برای محافظت سیستم خود در برابر بدافزارهای باجخواهی استفاده کنید. چرا که مانع از ورود ویروسها به سیستم شما میشوند و یا در صورتی که پیشتر ویروسی به سیستم شما نفوذ کرده، با استفاده از قابلیت خاص خود از فایلهای مهم شما محافظت میکند.
- اگر در سیستم خود یک process ناآشنا یا فریبنده یافتید، اتصال اینترنت خود را فوراً قطع کنید. اگر بدافزار باجخواهی نتوانسته باشد کلید رمزنگاری را از روی سیستم شما پاک کند، هنوز شانس بازگرداندن فایلها وجود دارد. هرچند، گونههای جدید این نوع بدافزار از یک کلید از پیش تعریف شده استفاده میکند که در این صورت توصیهی بالا عملی نیست.
- اگر از روی بدشانسی، فایلهای شما رمزنگاری شد، پولی پرداخت نکنید مگر این که دسترسی شما به برخی از فایلهایتان محقق شده باشد. در حقیقت، هر پرداخت به منزلهی شارژی برای این تجارت غیرقانونی است و مادامی که پرداخت صورت گیرد رونق دارد.
- اگر سیستم شما به وسیلهی بدافزار باجخواهی آلوده شده است، میبایست سعی کنید تا نام بدافزار را بیابید: شاید یک نسخهی قدیمی باشد و در نتیجه بازیابی فایلها سادهتر باشد. بدافزارهای باجخواه در سالهای گذشته به این پیشرفتهای نبودند. علاوه بر این، پلیس و متخصصان امنیت سایبری (از جمله کارمندان کسپرسکی) همکاری میکنند تا متخلفان را بازداشت کنند و ابزارهای بازیابی فایل را به صورت آنلاین در اختیار عموم قرار دهند. برخی افراد هستند این شانس را دارند که بدون پرداخت باج، فایلهای خود را رمزگشایی کنند.